My Son Sanctuary: Red-Brick Temples of the Champa Kingdom
Thánh địa Mỹ Sơn: Những đền tháp gạch đỏ của vương quốc Chăm Pa

In a green valley surrounded by mountains in central Vietnam, there are groups of old red-brick towers. This place is My Son Sanctuary. For hundreds of years it was the most important religious centre of the Champa Kingdom, which once ruled the coast of central Vietnam.
Giữa một thung lũng xanh có núi bao quanh ở miền Trung Việt Nam là những cụm tháp cổ bằng gạch đỏ. Nơi đây là Thánh địa Mỹ Sơn. Trong hàng trăm năm, đây là trung tâm tôn giáo quan trọng nhất của vương quốc Chăm Pa, từng làm chủ vùng duyên hải miền Trung Việt Nam.
The kings of Champa built temples here from the 4th to the 13th century. Most of the temples were Hindu and were built for the god Shiva. The earliest temples were made of wood, but later the Cham people built strong towers of red brick and decorated them with stone carvings.
Các vua Chăm Pa đã xây dựng đền tháp ở đây từ thế kỷ 4 đến thế kỷ 13. Phần lớn các đền thờ theo Ấn Độ giáo và được dựng để thờ thần Shiva. Những ngôi đền sớm nhất làm bằng gỗ, nhưng về sau người Chăm xây những ngọn tháp vững chắc bằng gạch đỏ và trang trí chúng bằng các hình chạm khắc trên đá.
The Cham builders were very skilful. They fitted the bricks together so closely that people today still study how they did it. On the walls, visitors can see carvings of dancers, animals and flowers.
Những người thợ Chăm vô cùng tài hoa. Họ ghép các viên gạch khít với nhau đến mức ngày nay người ta vẫn còn nghiên cứu xem họ đã làm điều đó như thế nào. Trên tường tháp, du khách có thể thấy những hình chạm khắc vũ nữ, con vật và hoa lá.
Sadly, My Son was badly damaged during the war in the 20th century. Bombing destroyed many of the towers. Today only part of the sanctuary is still standing, and experts from Vietnam and other countries are working to protect and repair what remains.
Đáng tiếc là Mỹ Sơn đã bị tàn phá nặng nề trong chiến tranh ở thế kỷ 20. Bom đạn đã phá huỷ nhiều ngọn tháp. Ngày nay chỉ còn một phần thánh địa đứng vững, và các chuyên gia Việt Nam cùng nhiều nước khác đang nỗ lực bảo vệ và tu bổ những gì còn lại.
In 1999 UNESCO added My Son Sanctuary to the World Heritage List, in the same year as Hoi An Ancient Town. Many travellers now visit both places on the same trip, walking among the quiet ruins in the early morning before the heat of the day.
Năm 1999, UNESCO đưa Thánh địa Mỹ Sơn vào Danh mục Di sản Thế giới, cùng năm với Đô thị cổ Hội An. Nhiều du khách ngày nay tham quan cả hai nơi trong cùng một chuyến đi, dạo bước giữa những phế tích yên tĩnh vào buổi sáng sớm trước khi trời nắng gắt.
Ghi nhớDi sản có thể bị tàn phá chỉ trong vài ngày nhưng phải mất hàng thế kỷ mới tạo nên; mỗi viên gạch còn lại đều đáng được gìn giữ.
Từ vựng trong bài 5 từ
sanctuary/ˈsæŋktʃuəri/noun
thánh địa, nơi linh thiêng
Thánh địa Mỹ Sơn nằm trong một thung lũng xanh.
kingdom/ˈkɪŋdəm/noun
vương quốc
Vương quốc Chăm Pa từng làm chủ vùng duyên hải miền Trung.
carving/ˈkɑːvɪŋ/noun
hình chạm khắc
Các ngọn tháp được trang trí bằng hình chạm khắc trên đá.
ruins/ˈruːɪnz/noun
phế tích, tàn tích
Du khách dạo bước giữa những phế tích yên tĩnh.
damage/ˈdæmɪdʒ/verb
làm hư hại, tàn phá
Thánh địa bị tàn phá nặng nề trong chiến tranh.
Kiểm tra đọc hiểu 3 câu
1Who built the temples at My Son?
2What were most of the later towers made of?
3Which other place became a World Heritage Site in the same year as My Son?
Nguồn đối chiếu 2 nguồn chính thống
Biên soạn song ngữ cấp độ CEFR B1 từ hồ sơ Di sản Thế giới UNESCO (whc.unesco.org/en/list/949) và tư liệu khảo cổ đối chiếu.
- whc.unesco.orgMy Son Sanctuary, inscribed on the World Heritage List in 1999
- en.wikipedia.orgTemple towers built between the 4th and 13th centuries by the kings of Champa, mostly of red brick, dedicated to Shiva; much of the site destroyed by bombing during the war
Đọc tiếp
Truyện song ngữ Anh–ViệtThe Emperor's New Clothes
Bộ quần áo mới của hoàng đế — Truyện song ngữ Anh–Việt (Hans Christian Andersen)
Truyện ngắn nổi tiếng của Hans Christian Andersen (in lần đầu năm 1837) về một vị vua mê quần áo, hai kẻ lừa đảo và một đứa trẻ dám nói thật giữa đám đông.
Di tích & Di sảnThe Imperial Citadel of Thang Long: A Thousand Years Under Hanoi
Hoàng thành Thăng Long: Nghìn năm lịch sử dưới lòng Hà Nội
Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội, Di sản Văn hoá Thế giới UNESCO năm 2010: từ năm 1010 nhà Lý dời đô đến khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu và Cột cờ Hà Nội.
Văn hoá Ẩm thựcBánh Mì: The Vietnamese Sandwich the World Loves
Bánh mì: Món bánh mì kẹp Việt Nam cả thế giới yêu thích
Bánh mì – từ ổ bánh mì kiểu Pháp đến món ăn đường phố Việt Nam – được đưa vào Từ điển Oxford năm 2011 và được Google Doodle tôn vinh ngày 24/3/2020.